Ketting schoonmaken en smeren: zo doe je het goed

·

Ketting schoonmaken en smeren: zo doe je het goed

Een vieze, droge ketting is de snelste manier om je aandrijflijn kapot te rijden. Veel fietsers wachten te lang met onderhoud, en dat merk je terug aan je tandwielen. Hier lees je precies hoe je het aanpakt.

Waarom kettingonderhoud zo belangrijk is

Een ketting werkt als een schakelketen tussen je trappers en je achterwiel. Bij elke omwenteling glijden de schakels over de tanden van je tandwielen en kettingblad. Zonder smering slijt dat contact snel. Een nieuwe ketting kost een paar euro. Een nieuw cassette met kettingblad kost een veelvoud daarvan.

De vuistregel is simpel: smeer je ketting elke 200 tot 300 kilometer, of direct na een regenbui. Regen spoelt de olie eraf en trekt vuil aan. Een ketting die kraakt of piept, heeft al te lang gewacht.

Veel mensen denken dat een zwarte ketting een vette ketting is. Dat klopt niet. Zwart betekent vaak dat vuil en oud vet zich hebben vermengd tot een schuurpasta. Dat mengsel vreet aan je tandwielen. Je wil een schone ketting met een dun laagje verse olie, niet een dikke laag oud vet.

Stap voor stap: ketting schoonmaken en smeren

Dit is de volgorde die ik zelf altijd aanhoud. Geen speciale apparatuur nodig, alleen wat geduld.

  1. Verwijder grof vuil met een droge doek. Houd de doek om de ketting en draai de pedalen langzaam achteruit. Doe dit een paar ronden.
  2. Gebruik een kettingreiniger of verdunde afwasmiddel met een oude tandenborstel. Werk de schakels en de zijkanten van de ketting goed door. Laat het even inwerken.
  3. Spoel af met een beetje water. Gebruik geen hogedrukreiniger, want die drijft water in de lagers van je naaf en trapas.
  4. Droog de ketting volledig. Gebruik een droge doek en laat daarna nog vijf minuten staan. Een natte ketting gaat direct roesten als je er olie op doet.
  5. Breng kettingolie aan op elke schakel apart. Draai de pedalen langzaam achteruit terwijl je de olie langs de binnenkant van de ketting laat lopen. Één druppel per schakel is genoeg.
  6. Veeg het overtollige vet weg met een schone doek. Olie aan de buitenkant van de ketting trekt alleen maar vuil aan.

De hele klus duurt een kwartier als je het regelmatig doet. Wacht je te lang, dan ben je een uur verder.

Natte olie of droge olie? Dat hangt af van je rijomstandigheden. Natte olie blijft zitten bij regen maar trekt meer vuil aan. Droge olie, ook wel waxolie genoemd, houdt de ketting schoner maar moet vaker worden herhaald. Voor dagelijks woon-werkverkeer in wisselweer kies ik voor natte olie. Voor droge zomerse ritten werkt droge olie beter.

Wanneer vervang je de ketting?

Een ketting slijt door gebruik. De schakels rekken langzaam uit, en dat heet kettingrek. Een gerekte ketting past niet meer precies op de tanden van je tandwielen. De tanden slijten dan ook mee, en op een gegeven moment gaat je versnelling overslaan.

Je meet kettingrek met een kettingrekker, een simpel meetgereedschapje dat je tussen de schakels steekt. Kost bijna niets en vertelt je meteen of je ketting nog goed is. De meeste fabrikanten geven aan dat je de ketting vervangt bij 0,75% rek. Wacht je tot 1%, dan zijn je tandwielen waarschijnlijk ook al mee versleten.

Een vuistregel voor fietsers die dagelijks rijden: vervang de ketting elke 2000 tot 3000 kilometer. Doe je dat consequent, dan gaan je tandwielen en je cassette veel langer mee. Een cassette die je anders na één ketting al zou moeten vervangen, kan zo twee of drie kettingen overleven.

Let ook op de volgende signalen:

  • De versnelling slaat over bij het trappen, vooral onder belasting
  • De ketting springt van het tandwiel bij het schakelen
  • Je hoort een regelmatig tikkend of krakend geluid
  • De ketting hangt zichtbaar slap tussen de tandwielen

Bij die laatste twee punten: controleer ook je derailleur. Een verkeerd afgestelde derailleur kan dezelfde symptomen geven als een versleten ketting. Als je twijfelt, laat het nakijken.

Mensen die veel fietsen en ook sporten weten hoe snel je lichaam en je materiaal slijten als je het niet bijhoudt. Net zoals een goed onderhouden ketting blessures voorkomt, helpt aandacht voor je lichaam bij het voorkomen van overbelasting. Fietsers die last krijgen van knieklachten door een verkeerde trapfrequentie of slecht afgestelde zadelhoogte kunnen baat hebben bij professioneel advies; een Fysiotherapeut amsterdam west kan helpen deze problemen aan te pakken.

Fietsers die dagelijks pendelen in weer en wind hebben ook meer onderhoud nodig dan weekendrijders. Regen, zand en zout zijn de grootste vijanden van je aandrijflijn. Een kettingkast beschermt je ketting deels, maar ook dan is regelmatig smeren nodig.

Veelgestelde vragen over kettingonderhoud

Hoe vaak moet ik mijn ketting smeren?

Elke 200 tot 300 kilometer, of na elke rit in de regen. Als je ketting begint te kraken of piepen, wacht je al te lang. Smeert te veel is ook niet goed: overtollig vet trekt vuil aan en vormt een schuurpasta op je tandwielen. Breng altijd een dunne laag aan en veeg het overtollige vet daarna weg.

Kan ik gewone motorolie of WD-40 gebruiken?

Motorolie is te dik en trekt te veel vuil aan. WD-40 is een waterverdrijver en reinigingsmiddel, geen smeermiddel. Het lost oud vet op, wat handig is bij het schoonmaken, maar het beschermt je ketting niet tegen slijtage. Gebruik altijd een olie die specifiek voor fietskettingen is gemaakt, natte of droge olie afhankelijk van je rijomstandigheden.

Mijn ketting is geroest. Wat nu?

Een licht geroeste ketting kun je soms nog redden met een goede reiniger en een stevige borstel. Breng daarna direct olie aan. Is de roest diepgaand of zijn de schakels stijf, dan is vervangen de enige optie. Een geroeste ketting slijt je tandwielen snel en kan ook breken tijdens het rijden. Dat wil je niet meemaken op de weg.

Meer om te lezen