Ketting vervangen: wanneer en hoe doe je dat?

·

Ketting vervangen: wanneer en hoe doe je dat?

Een slappe of versleten ketting geeft je meer problemen dan je denkt. Hij springt, slijt je tandwielen weg en maakt fietsen zwaarder. Dit is wat je moet weten.

Waarom een ketting versleten raakt

Een fietsfiets ketting bestaat uit honderden kleine schakels, pinnen en rollen. Bij elke trapbeweging trekt die ketting over de tandwielen. Dat kost materiaal. Vuil en droog vet versnellen dat proces flink.

Wat mensen niet altijd doorhebben: een ketting slijt niet gelijkmatig. De binnenste delen van de schakels rekken uit. Dat heet kettingrek. Een gerekte ketting past niet meer precies op de tanden van je cassette of tandwiel. Die tanden slijten dan mee, en dat is duur.

Een ketting op tijd vervangen kost je een paar euro. Wacht je te lang, dan vervang je ook de cassette. Soms zelfs het kettingblad aan de voorkant. Dat is een stuk meer werk en geld.

Hoe je kettingrek meet

Hiervoor gebruik je een kettingslijtagemeter. Dat is een goedkoop gereedschap, kleiner dan je hand. Je steekt hem in de ketting. Als hij in de schakel valt, is de ketting te ver uitgerekt.

Zonder zo’n meter kun je ook de 30-links-methode gebruiken:

  1. Zet de fiets op de standaard of hang hem op.
  2. Tel 12 schakels en zet een punt bij de pin.
  3. Meet van die pin over exact 12 volgende schakels.
  4. Bij een nieuwe ketting is die afstand 30,48 centimeter.
  5. Zit je op 30,7 centimeter of meer? Vervang de ketting.
  6. Zit je op 31 centimeter? Controleer ook de cassette.

Doe dit elke 1.000 à 1.500 kilometer. Op een e-bike mag je die grens gerust halveren, want het motorvermogen belast de ketting zwaarder.

De ketting vervangen: stap voor stap

Zorg dat je het juiste type ketting hebt. Een 8-speed cassette vraagt om een 8-speed ketting. Een 11-speed ketting is smaller. Kijk op je cassette hoeveel tandwielen er zitten en koop de bijpassende ketting.

Wat je nodig hebt:

  • Kettingprikker of kettingbreker
  • Kettingverbindingsschakel (voor de meeste moderne kettingen)
  • Schone lap
  • Kettingvet of keramische smeerlubricant

Zo ga je te werk:

  1. Schakel naar het kleinste tandwiel voor en achter.
  2. Zoek de verbindingsschakel in de oude ketting. Die heeft een iets ander uiterlijk dan de rest.
  3. Open de verbindingsschakel met je handen of een kleine tang.
  4. Haal de oude ketting eraf en leg hem naast de nieuwe.
  5. Knip de nieuwe ketting op dezelfde lengte. Tel de schakels.
  6. Leg de nieuwe ketting over het kettingblad en door de derailleur.
  7. Sluit de ketting met een nieuwe verbindingsschakel.
  8. Controleer of de ketting soepel doorloopt en niet knikt.

Lukt stap 7 niet goed? Dan zit de verbindingsschakel verkeerd om. Draai hem en probeer opnieuw.

Smeren na het vervangen

Een nieuwe ketting heeft al een basislaag vet van de fabriek. Toch is het slim om hem direct goed in te smeren. Gebruik geen spuitbus met WD-40. Dat is een ontvetter, geen smeermiddel.

Gebruik kettingvet of een droge smeerlubricant:

  • Natte lubricant: geschikt voor regen en modder, maar trekt vuil aan
  • Droge lubricant: geschikt voor droog weer, blijft langer schoon
  • Keramische lubricant: duurder, maar gaat langer mee en is zuiniger in gebruik

Breng het smeermiddel druppel voor druppel aan op elke schakel. Draai de trappers langzaam mee terwijl je smeert. Veeg daarna het overtollige vet af met een schone lap. Laat de ketting een paar minuten intrekken voor je wegrijdt.

Smeer je ketting elke 200 à 300 kilometer, of eerder als je in de regen hebt gereden. Een droge of piepende ketting is een teken dat je te lang hebt gewacht.

Tandwielen controleren na een nieuwe ketting

Soms springt een nieuwe ketting toch nog. Dat betekent bijna altijd dat de cassette of het kettingblad ook aan vervanging toe is. Kijk naar de tanden. Zijn ze puntig of asymmetrisch geworden? Dan zijn ze versleten.

Je kunt de haaksheid van de tanden zelf controleren. Nieuwe tanden zijn symmetrisch. Versleten tanden lijken op haaientanden: puntig en schuin. Een simpele vuistregel: vervang je cassette elke twee à drie kettingen.

Op een elektrische fiets gaat dat sneller. Het motorkoppel werkt continu mee en versnelt de slijtage van zowel ketting als tandwielen. Sommige e-bikemonteurs raden aan om de ketting al na 800 kilometer te meten.

Zie je dat de derailleur de ketting niet goed strak houdt? Dan kan het zijn dat de derailleurs-veer versleten is, of dat de derailleurshanger verbogen is. Dat laatste gebeurt snel bij een val. Een verbogen hanger gooi je weg en vervang je door een nieuwe. Repareren heeft geen zin.

Twijfel je of de cassette nog goed is? Leg de nieuwe ketting erop en trap een paar ronden. Springt hij? Vervang de cassette. Loopt hij soepel? Dan heb je geluk gehad.

Kettingonderhoud in de winter

In de winter gooit het wegzout roet in het eten. Letterlijk. Zout en vocht vreten aan je ketting en tandwielen. Een ketting die je in de zomer 1.500 kilometer meegaat, haalt in de winter misschien 600 kilometer.

Wat je in de winter anders doet:

  • Spoel de ketting vaker af met lauw water en een zachte borstel
  • Gebruik natte lubricant in plaats van droge
  • Droog de ketting na het wassen met een schone doek voor je smeert
  • Controleer de ketting elke 400 kilometer op rek

Fietsen bij min nul graden is geen probleem voor de ketting zelf, maar vet wordt dikker bij kou. Een te dikke vetlaag trekt meer vuil aan. Gebruik in de winter een dunvloeibare lubricant of een speciaal winterproduct.

Bewaar je fiets niet buiten in de vrieskou als je het kunt vermijden. Condensvorming bij temperatuurwisselingen doet meer kwaad dan de kou zelf. Een schuur of berging is prima. Een verwarmde ruimte is beter.

Let ook op je kabelhuizen in de winter. Schakelkabels lopen soms door een huis dat zich vult met vocht. Dat vriest vast. Gevolg: je kunt niet meer schakelen. Spuit een druppel siliconenspray in het kabelhuis voor de winter begint.

Voor mensen die veel buiten fietsen en gezondheidsklachten hebben, is het sowieso verstandig om de belasting in de gaten te houden. Bij klachten aan het hart tijdens inspanning geldt: stop, rust, en raadpleeg een arts. Voor meer informatie over hartproblemen en hoe deze worden behandeld, biedt Hartinfarct behandelen gedetailleerde uitleg over behandelmogelijkheden.

Veelgestelde vragen over kettingonderhoud

Hoe vaak moet ik mijn ketting smeren?

Elke 200 à 300 kilometer, of na iedere rit in de regen. Een droge ketting piept en slijt snel. Smeer hem altijd schoon: verwijder eerst het oude vet met een doek, breng dan vers smeermiddel aan. Oud vet met vuil erin werkt als schuurpapier.

Kan ik een 10-speed ketting op een 9-speed cassette gebruiken?

Nee. Een 10-speed ketting is smaller dan een 9-speed ketting. Hij past niet goed op de bredere tanden van een 9-speed cassette. Gebruik altijd de ketting die past bij het aantal versnellingen van je cassette. Staat het aantal op de cassette zelf of in de handleiding van je fiets.

Wanneer vervang ik de cassette tegelijk met de ketting?

Als de ketting al langer dan 0,75% gerekt is voor je hem vervangt, is de kans groot dat de cassette ook versleten is. Leg de nieuwe ketting erop en trap een paar ronden. Springt hij op één of meerdere tandwielen? Dan is de cassette aan de beurt. Reken er op dat je elke twee à drie kettingen één cassette vervangt, afhankelijk van hoe hard je rijdt en hoe goed je het onderhoud bijhoudt.

Meer om te lezen