Je rijdt ‘s ochtends vroeg naar het station, het is nog donker en nat. De kans dat je wordt aangehouden zonder werkende verlichting is reëel, maar het risico dat je niet gezien wordt is veel groter. Verlichting is geen accessoire, het is een verplichting. En eerlijk gezegd ook gewoon logisch. In dit stuk leg ik uit wat wettelijk verplicht is, hoe je zelf je verlichting controleert en wanneer je beter even langs de werkplaats kunt komen.
Wat de wet zegt over fietsverlichting
Elke fiets die in het donker op de openbare weg rijdt, moet voldoen aan een aantal vaste eisen. Geen uitzonderingen, geen gedoogbeleid. Dit geldt voor jou als forenzen, maar ook voor je kind op weg naar school als het vroeg donker is.
De verplichte onderdelen zijn:
- Wit of geel voorlicht – zichtbaar van voren, vast of knipperend
- Rood achterlicht – zichtbaar van achteren, vast of knipperend
- Rode achterreflector – altijd verplicht, ook overdag
- Gele zijreflectoren in de spaken of reflecterende banden op de banden
- Witte of gele voorreflector
Dynamo of batterij maakt voor de wet niet uit, als het licht het maar doet. Een kapot lampje is geen excuus. Controleer dit dus gewoon even voordat het seizoen omdraait naar donkere ochtenden en avonden.
Knipperlicht is toegestaan in Nederland, maar een vast brandend licht is altijd veiliger in combinatie met knipperlicht. Als je kiest voor alleen knipperlicht, zorg dan dat de frequentie hoog genoeg is. Traag knipperen bij een dynamo die bijna geen vermogen levert, valt snel buiten de norm.
Dynamo of batterij: wat past bij jouw gebruik
De meeste fietsen die hier de werkplaats in komen, hebben een naafdynamo of een zijdynamo. Naafdinamo’s zitten in de voornaaf verwerkt en geven stroom zodra je rijdt. Ze zijn betrouwbaarder dan zijdynamo’s en verliezen minder vermogen bij regen. Zijdynamo’s slijten sneller, vooral de wrijvingsrol en het contactpunt op de band.
Controleer bij een zijdynamo het volgende zelf:
- Draait de rol soepel zonder te schuren of te piepen?
- Staat de rol recht op het loopvlak van de band, niet op de zijkant?
- Zit de kabelverbinding aan de dynamo vast zonder loshangende draden?
- Is de aardverbinding – de kabel naar het frame of de bout op de dynamo – niet geoxideerd?
Bij een naafdinamo controleer je de kabels die vanuit de naaf naar voor- en achterlicht lopen. Kabelbreuk vlak bij een connector of bij een stuurklem is een veelvoorkomend probleem, zeker op fietsen die buiten staan in wisselend weer.
Batterijverlichting heeft één groot voordeel: je kunt het ook op fietsen monteren die geen dynamo hebben, en je haalt het er makkelijk af als je de fiets buiten stalt. Nadeel is dat je de accu’s of batterijen bij moet houden. Oplaadbare units met usb-aansluiting zijn inmiddels de standaard. Laad ze op als je ze een paar weken niet gebruikt hebt, want lithiumcellen die leeg opgeslagen worden, gaan sneller achteruit.
Zelf controleren: een vaste routine
Je hoeft geen monteur te zijn om verlichting te controleren. Dit doe je gewoon thuis voor je vertrekt, of één keer per maand als vaste gewoonte.
Voorlicht:
- Zet de fiets rechtop of vraag iemand hem vast te houden.
- Draai het wiel met de hand als je een dynamo hebt, of zet batterijlicht aan.
- Schijnt het licht recht vooruit, niet schuin omhoog of naar de grond?
- Is de lens niet gebarsten of vol condenswater?
- Zit de beugel of houder stevig vast, geen speling naar links of rechts?
Achterlicht:
- Controleer of het lampje brandt bij rijden of bij indrukken van de testknop.
- Kijk of de reflector achterop het licht zelf zichtbaar is, niet bedekt door een fietszak of spatbord.
- Bij een spatbordlamp: zit de kabelverbinding aan de onderkant niet losgetrild door kuilen?
Reflectoren:
Reflectoren slijten niet snel, maar ze worden vies. Een laag modder of vet op een reflector halveert de terugkaatsing. Veeg ze schoon met een vochtige doek. Controleer ook of de spaakpennen of spaakbanden nog aanwezig zijn. Kinderen halen ze er soms zelf af omdat ze in de weg zitten bij een fietsenrek.
Wanneer je het beter aan een monteur overlaat
Verlichting lijkt simpel, maar er zijn situaties waarbij ik aanraad het niet zelf te proberen.
Als de bedrading van een ingebouwde naafdinamo vervangen moet worden, loopt die vaak door het frame of via geleiders onder het spatbord. Verkeerd aansluiten geeft kortsluiting en kan de dynamo beschadigen. Dat is een klusje voor de werkplaats.
Hetzelfde geldt voor ledverlichting die direct op de dynamo is aangesloten en niet meer brandt terwijl de dynamo wel stroom levert. Dan zit het probleem in de leddriver of de interne bedrading van het armatuur. Vervangen is goedkoper dan repareren, maar het juiste armatuur kiezen en monteren vraagt wat kennis van aansluitwaarden.
Bij elektrische fietsen loopt de verlichting soms via het display of de centrale besturingseenheid. Raak daar niet zelf aan. De accu staat onder spanning en fouten in de bekabeling kunnen leiden tot storingen die je niet meer zelf oplost. Kom dan gewoon langs.
Verlichting is het makkelijkste onderhoud dat er is, als je het bijhoudt. Wacht niet tot een agent je erop wijst.
